Achtergrond

 

Sinds 2001 ondersteunt de SNDVU uitgeprocedeerde asielzoekers die geen recht meer hebben op overheidsvoorzieningen, maar wel in Nederland verblijven. De oprichting is een noodzakelijk gevolg van het falende Nederlandse asielbeleid van de overheid. Zo hebben strengere en verkorte asielprocedures tot gevolg dat veel afwezen vluchtelingen op straat komen te staan, terwijl terugkeer naar het land van herkomst ook niet vanzelfsprekend is.

 

Strenger asielbeleid

Begin jaren ’90 is het Nederlandse asielbeleid erop gericht om de instroom van asielzoekers te beperken. Dit gaat moeizaam, waardoor de focus in 1994 wordt verlegd op het verkorten van de asielprocedure. Concreet betekent dit dat de IND vanaf dat moment binnen 48 uur moet bepalen of een asielverzoek al dan niet gerechtvaardigd is. Binnen deze termijn moet een asielzoeker kunnen bewijzen wie hij is, welke nationaliteit hij heeft en hoe hij naar Nederland is gekomen. Daarbij moet hij in deze korte tijd duidelijk kunnen maken waarom hij uit zijn land van herkomst is gevlucht. Op het moment dat dit alles niet inzichtelijk is gemaakt, wordt een asielverzoek afgewezen.

 

De insteek van dit beleid is dat in korte tijd duidelijk moet worden als een asielverzoek kansloos is. Op die manier kan een asielzoeker zo snel mogelijk worden uitgezet. Echter, door de grote tijdsdruk worden veel asielverzoeken afgewezen terwijl er nog meer onderzoek nodig is om het volledige verhaal goed in kaart te kunnen brengen.

 

Het gevolg is dat veel mensen op straat belanden. Een grote groep afgewezen asielzoekers gaat niet terug naar hun land van herkomst, maar trekt naar de grote steden. Kerken zien steeds vaker uitgeprocedeerde asielzoekers die opzoek zijn naar onderdak. Een structurele oplossing is nodig, om te voorkomen dat deze groep mensen in de illegaliteit belandt.

 

Oprichting

Om het gat dat met het asielbeleid geslagen wordt op te vullen, wordt in 2001 de Stichting Noodopvang Dakloze Vreemdelingen Utrecht opgericht door de Utrechtse Stedelijke Raad van Kerken (URSK), de Oecumenisch Missionaire Diaconale Utrechtse Werkgroep (OMDUW), Vereniging Vluchtelingenwerk Utrecht (VVU) en Stichting Illegalen Utrecht (STIL).

 

Ook de gemeente ziet in dat het beleid van de landelijke overheid niet strookt met de praktijk. Daarbij hecht de gemeente grote waarde aan haar zorgplicht en wil voorkomen dat uitgeprocedeerde asielzoekers op straat rondzwerven. Vanuit het oogpunt van menswaardigheid, openbare orde en veiligheid besluit de gemeenteraad van Utrecht daarom om subsidie te verlenen aan dit initiatief.

 

Ontwikkeling van de Noodopvang

Vrijwilligers zorgen voor de eerste opvang van gezinnen uit landen als Soedan, Somalië en voormalig Joegoslavië. De prioriteit ligt bij ondersteuning van gezinnen, maar er worden ook alleenstaande vrouwen opgevangen in onder andere de appartementen van een voormalige verzorgingsflat. Daarbij worden de eerste zes woningen gehuurd van Utrechtse woningcorporaties.

 

Het aantal bewoners loopt al snel op tot boven de vijftig en blijft ieder jaar toenemen. Al snel komen de eerste twee betaalde krachten in dienst. Zo wordt het mogelijk om de bewoners niet alleen bed, bad en brood te bieden, maar hen ook op juridisch en maatschappelijk gebied te begeleiden.

 

De Noodopvang blijkt goed te werken. Nu er ook juridische begeleiding geboden wordt, lukt het sommige bewoners terug te keren naar hun land van herkomst. Anderen krijgen alsnog een verblijfsvergunning of kunnen terecht in een asielzoekerscentrum, waar hun zaak opnieuw wordt bekeken.

 

Anno 2016 is het asielbeleid er nog altijd op gericht om de instroom van van vreemdelingen te beperken en procedures zo snel mogelijk af te handelen. Dit beleid blijkt nog steeds niet sluitend en de hulp voor afgewezen asielzoekers is daarom nog altijd noodzakekijk. De SNDVU is inmiddels uitgegroeid tot een opvang voor circa honderd mensen, verspreid over 21 woningen in Utrecht.